Buffervat, expansievat en boilervat: het verschil in beeld

Bij een warmtepomp komen er vaten in huis, en die halen mensen door elkaar. Logisch: het zijn allemaal cilinders. Toch doet elk vat iets anders. Eén is er voor de druk, één voor de rust van de warmtepomp, één voor je douche — en dan is er nog een vierde soort met een eigen warmtepomp erop. Hieronder zie je ze alle vier van binnen, naast elkaar op ware grootte, en lees je per vat de regel voor de maat.

Op ware grootte naast elkaar

Dit is het beeld dat een tabel niet kan laten zien. Het expansievat is het kleinste van allemaal. Het buffervat van 50 liter komt tot je knie, het boilervat van 300 liter tot je schouder. De maten komen uit de Weheat-datasheet: WBF-50 Ø 47 × 62 cm, WBF-100 Ø 47 × 105 cm, WBL-200 Ø 60 × 124 cm, WBL-300 Ø 60 × 160 cm.

	Buffervat	Expansievat	Boilervat	Warmtepompboiler
Wat zit erin	cv-water	cv-water en een gaskussen, gescheiden door een membraan	tapwater	tapwater
Waarvoor	rust en doorstroming; reserve om te ontdooien	de uitzetting van warm water opvangen	warm water voor douche en kraan	warm water met een eigen warmtepomp
Maat	50 of 100 L	8 tot 35 L	200 of 300 L	150 tot 270 L
Gevuld gewicht	68 of 124 kg	± 10 tot 40 kg	244 of 352 kg	± 250 tot 380 kg
Bij hybride	ja, 50 L zit in het pakket	ja, controleren	nee	optie, voor gasloos warm water
Bij all-electric	ja, 50 L zit in het pakket	ja, controleren	ja, zit in het pakket	niet nodig
Subsidie	geen (zit in de ISDE van de warmtepomp)	geen	geen	ISDE € 725 bij label A+

Het buffervat: rust en doorstroming

Een buffervat is een geïsoleerd vat vol cv-water. Het staat in de retourleiding, dicht bij de binnenunit, en al het water dat van je radiatoren terugkomt loopt erdoorheen. Waarom heb je dat nodig? Een warmtepomp draait het liefst lang en rustig. Is er te weinig water in het systeem, dan is dat water in een paar minuten op temperatuur en slaat de pomp uit — om even later weer te starten. Dat pendelen kost rendement en slijt het toestel. En bij vorst haalt de buitenunit kortstondig warmte úit het cv-water om zichzelf te ontdooien; zonder reserve geeft dat een ontdooistoring.

Weheat vraagt daarom een minimale systeeminhoud: meer dan 40 liter bij de Flint P40, meer dan 60 liter bij de Sparrow P60 en de Blackbird. Radiatoren tellen daarin niet mee, want een thermostaatkraan kan ze afsluiten. Daarom zit in elk M26-pakket standaard een buffervat van 50 liter in serie. Alleen bij vloerverwarming met drie tot vier groepen die altijd openstaan (ongeveer 50 m² bij de Flint, 75 m² bij de Sparrow of Blackbird) kan het vat vervallen — en dat bepalen we pas bij de schouw. Bij zones, naregeling of een mix van vloer en radiatoren komt er een vat van 100 liter, parallel aangesloten. Hoe dat zit lees je in buffervat in serie of parallel.

Het expansievat: druk

Water zet uit als het warm wordt. Die extra liters moeten ergens heen, anders loopt de druk op tot de overstort van 3 bar opengaat. Het expansievat vangt dat op: onderin cv-water, bovenin een gaskussen onder voordruk, gescheiden door een rubber membraan. Warmt het water op, dan drukt het het kussen samen; koelt het af, dan duwt het kussen het water terug.

Bij een warmtepomp komt er water bij in het systeem — het buffervat alleen al 50 liter — dus het expansievat dat bij je ketel hangt is vaak te klein. Wij rekenen het na en vervangen het als dat nodig is; dat zit in het materiaalbudget. Reken je het zelf uit, gebruik dan de expansievat-check. Twee dingen om te onthouden: een warmtepomp wordt gevuld op 2 tot 2,5 bar, niet op de 1,5 bar die je van een cv-ketel kent, en het buffervat schrappen om een groter expansievat te vermijden werkt niet — beide zijn nodig.

Het boilervat: warm kraanwater

Bij een all-electric installatie is je cv-ketel weg, dus iets anders moet je douche van warm water voorzien. Dat is het boilervat: een staand vat vol tapwater met onderin een spiraal waar het cv-water van de warmtepomp doorheen loopt. Het water is gelaagd — warm drijft boven, koud blijft onder — en zo tap je boven warm water af terwijl onder koud water binnenkomt.

De maat volgt uit je huishouden. Een vat van 200 liter op 55 °C levert ongeveer 300 liter mengwater van 40 °C: vier tot vijf douches van zeven minuten achter elkaar, genoeg tot drie personen. Een vat van 300 liter levert 450 liter, zes tot acht douches, voor drie tot vijf personen. Eén keer per week gaat het vat automatisch twintig minuten boven de 60 °C tegen legionella. Gevuld weegt zo'n vat 244 tot 352 kilo, dus de vloer moet dat dragen.

Let op: dit is géén warmtepompboiler. Het boilervat heeft geen eigen compressor en krijgt geen eigen ISDE — de subsidie zit op de warmtepomp die het vat verwarmt.

De warmtepompboiler: hetzelfde vat, met een eigen warmtepomp

Een warmtepompboiler ziet er van buiten uit als een boilervat, maar heeft op de kop een kleine lucht-water-warmtepomp. Die zuigt lucht uit je bijkeuken of garage aan, haalt er warmte uit en blaast hem kouder weer uit; de warmte gaat via een condensor om het vat in het water. Eén stopcontact, geen buitenunit, geen koppeling met je cv. Dat maakt hem interessant als je ketel nog goed is maar je het warme water al van het gas af wilt — en het is het enige vat in dit rijtje dat subsidie krijgt: in 2026 € 725 ISDE bij tapwaterlabel A+, € 950 bij A++. Meer daarover in warmtepompboiler of boilervat en op de pagina met alle warmtepompboilers.

Het vierde vat dat niemand ziet

Bij een boilervat of warmtepompboiler hoort nog een klein vat: een expansievat op het tapwater. Ook drinkwater zet uit als het warm wordt, en een boilervat zit dicht — de inlaatcombinatie laat water wel naar binnen, maar niet terug. Daarom zit op de koudwaterleiding een inlaatcombinatie van 6 bar met een afvoer, plus een klein expansievat voor tapwater. Dat is een ander vat dan het expansievat van je cv; het zit in de installatie en je hoeft er niets voor te kiezen.

Veelgestelde vragen

Is het rode vat bij mijn ketel het buffervat? Nee. Het rode of grijze vat is het expansievat: het vangt druk op. Een buffervat is groter, staat in de retourleiding en zit vol cv-water dat de warmtepomp nodig heeft om rustig te draaien.

Kan ik het buffervat weglaten als ik een groter expansievat neem? Nee. Ze doen iets anders. Het buffervat geeft waterinhoud; het expansievat vangt de uitzetting van dat water op. Een buffervat vergroot juist de eis aan het expansievat.

Heb ik bij een hybride warmtepomp een boilervat nodig? Nee. Je cv-ketel blijft het warme water maken. Wil je ook het warme water van het gas af, dan is een warmtepompboiler naast de ketel de optie.

Hoeveel ruimte nemen de vaten in? Bij een hybride komt er alleen een buffervat van Ø 47 × 62 cm bij, aan de wand of op de vloer. Bij all-electric komt daar een boilervat bij van Ø 60 cm en 124 of 160 cm hoog; reken op ongeveer 0,8 × 1,2 m vloer plus werkruimte.

Waar zie ik wat er bij mij komt te staan? Op de vatenpagina: daar staan de vaten in doorsnede, op ware grootte, en rekent de snelle check per vat uit of je hem nodig hebt en welke maat.

Bronnen: Weheat-datasheet buffer- en boilervaten (versie 050225), Weheat-installatiehandleidingen en installateurstraining (systeeminhoud, tapwater, vuldruk), Regeling ISDE art. 4.5.3 (2026). Dit artikel is gecontroleerd door onze installateurs.